Grand Theatre

Grand Theatre

Podium

Datering:
1930 - nu

Plaats:
Groningen (Centrum), Grote Markt

Adres:
Grote Markt 35

Samenvatting:
Grand is een theaterwerkplaats.

Biografie

Algemeen
Historie
Het Grand Theatre wordt rond 1930 gebouwd aan de Grote Markt op de plek waar hotel De Zeven Provinciën heeft gestaan. De in Groningen vrij unieke art déco voorgevel is naar ontwerp van architect G. Saville.
Van 1930 tot 1977 dient het gebouw als bioscooptheater met ongeveer 800 zitplaatsen. Ook worden er bokswedstrijden georganiseerd en biedt het plaats aan diverse voorstellingen. Bekende namen die in het Grand hebben opgetreden zijn onder meer Lou Bandy, Wim Kan, Toon Hermans en André van Duin.
Na de Tweede Wereldoorlog ondergaat het interieur een metamorfose. De concurrentie met grote bioscoopconcerns als Wolff en Tuschinsky groeit echter en uiteindelijk moet het Grand in november 1977 zijn deuren sluiten. De bioscoop blijft enige jaren leeg. Een plan om het pand af te breken voor nieuwbouw blijkt niet realiseerbaar.
In de nacht van 30 op 31 mei 1980 wordt het pand door een groep cultuurliefhebbers, waaronder Jan Stelma, gekraakt als protest tegen het gebrek aan speel- en repetitieruimte in Groningen. Een weekend lang is er een groot cultureel programma met diverse bands (White Honey, Phoney & the Hardcore en Teije's Mess Express) en theatergroepen. De actie is een doorslaand succes, men besluit door te gaan en Grand Theatre Groningen is vanaf 1983 als producent betrokken bij honderden voorstellingen en projecten..
Ondanks jarenlang getouwtrek tussen de gemeente en het Grand blijft het theater zelfstandig en verwerft het de status van theaterwerkplaats. In 1994 volgt wederom een ingrijpende verbouwing, waarbij de benedenzaal haar huidige vorm krijgt. Vanaf 1996 stijgt het aantal voorstellingen en eigen producties, onder meer door samenwerking met zomerfestival Noorderzon.
In het kader van grote bezuinigingen op cultuur door de regering verliest Grand haar Rijkssubsidie met ingang van 2013. Het beleidsplan wordt herzien en de begroting aangepast. Op basis hiervan geeft de gemeente het Grand Theatre een hoger structureel bedrag dan de Kunstraad voorstelt.
Muziek
Hoewel de nadruk ligt op theater, vormt muziek vanaf het begin een substantieel deel van de programmering. In de begintijd spelen er lokale bands en gaandeweg zorgt de eigengereide persoonlijke smaak van muziekprogrammeur Marcel Roelofs voor kennismaking met experimentele en geïmproviseerde muziek vanuit de gehele wereld. Onder meer de vanuit Grand ontstane festivals Zomer Jazz Fietstour (sinds 1987) en Les trois jours de la grande musique (1991) worden landelijk befaamd.
Eurosonic
Sinds 1998 heeft het Grand Theatre een vaste plek op Eurosonic. Of beter gezegd: twee plekken, want het pand huisvest naast de indrukwekkende benedenzaal een kleinere, intieme bovenzaal.
Problemen
In 2015 raakt het Grand Theatre weer in de financiële problemen. De Raad van Toezicht van het theater vraagt een flinke financiële bijdrage aan de gemeente Groningen. Die zegt nee tegen het ingediende verzoek om een bevoorschotting te verstrekken van 4 maanden (een bedrag van €207.000).
Woensdag 18 maart 2015 wordt het faillissement uitgesproken. De organisatie houdt daarmee op te bestaan. Wat er met de accommodatie gaat gebeuren, is nog onduidelijk. De gemeente Groningen is hierover in gesprek met de eigenaar van het pand (de Stichting Grote Markt 35), en een aantal culturele instellingen in de stad. De 22 medewerkers van Grand Theatre Groningen moeten op zoek naar een andere baan.
Interim-manager Renée Waale: "Dat het Grand Theatre de rekeningen niet kan betalen, is zeer pijnlijk. Dat het daarbij ook gaat om een groot aantal zelfstandigen in de culturele sector, zoals individuele kunstenaars, theatergroepen & leveranciers en om onze partners zoals culturele organisaties en fondsen, maakt de situatie nog pijnlijker. We realiseren ons dat we onbedoeld anderen meetrekken in onze financiële malaise.”
De gemeente Groningen komt 27 mei 2015 met plannen waarvoor éen brede samenwerking wordt gezocht met zoveel mogelijk cultuurinstellingen in de stad'. 'Men wil fors inzetten op talentontwikkeling'. Het theater wordt voorlopig overgenomen door De Oosterpoort en de Stadsschouwburg. Startdatum wordt 1 januari 2017.
Er loopt tegelijkertijd nog een aktie via een petitie onder de naam: Het Grand moet onafhankelijk blijven!
Weer open
Vanaf september 2015 is het Grand weer open. De Oosterpoort & de Stadsschouwburg zorgen er tijdelijk voor dat Grand Theatre Groningen weer publiek kan ontvangen voor (jeugd)theater en (klassieke) muziek. Ook Groninger festivals en huisgezelschappen zoals Noorderzon Performing Arts Festival, Jonge Harten Festival, jeugdtheatergezelschap Het Houten Huis, Club Guy & Roni, Eurosonic Noorderslag, De Steeg en De Noorderlingen krijgen na de zomer een plek.
Grand Futura
Het Grand Theatre wordt met ingang van het nieuwe theaterseizoen 2016-2017 weer een onafhankelijk theater met een eigen directie. Stichting Grand Futura neemt in de zomer de exploitatie en programmering over van de Oosterpoort/ Stadsschouwburg (OPSB). In het Grand Theatre aan de Grote Markt komt ook een productiefunctie voor theatermakers en choreografen uit het noorden en uit het (inter-)nationale netwerk van Grand Futura.
Om de aanloopkosten voor de programmering van het nieuwe theaterseizoen te dekken, stellen B en W een eenmalige bijdrage van 79.000 euro beschikbaar.
Met het besluit om stichting Grand Futura in staat te stellen het theater te exploiteren als podium en productieplek voor onafhankelijke makers, sluiten B en W aan bij de wens van de gemeenteraad om de programmering zo snel mogelijk weer bij een onafhankelijke partij te beleggen.
Na het faillissement in 2015 nam OPSB met succes tijdelijk de exploitatie van het Grand Theatre over. De programmering trok nieuwe bezoekers naar de Grote Markt en de exploitatie bleef binnen het begrote budget. De nieuwe stichting kan daardoor met een schone lei beginnen.
Cultuurwethouder Paul de Rook is blij dat het Grand Theatre weer op eigen kracht verder kan: “De overdracht voor het begin van het nieuwe theaterseizoen is het meest logisch. Bovendien maakt deze stap de weg vrij om van het Grand Theatre weer een beeldbepalende plek voor talentontwikkeling te maken.”
Grand Futura heeft bij het Rijk een aanvraag ingediend voor een plek in de landelijke Basisinfrastructuur (BIS) als productiehuis voor podiumkunsten. Met de bijdrage van de gemeente kan de stichting in de tweede helft van 2016 alvast iets laten zien van wat Grand Futura met het Grand Theatre als programmering- en productieplek wil bereiken, (inter)nationaal, lokaal en regionaal.
Ook in noordelijk verband is er commitment voor de positie van Grand Futura als productiehuis in de BIS. Grand Futura wordt onderdeel van Station Noord 2.0, een samenwerkingsverband voor talentontwikkeling in de podiumkunsten in het Noorden.
Het gezamenlijke doel is het maak- en vestigingsklimaat in het noorden versterken, nieuwe talenten daarin kansen bieden en zo de artistieke dynamiek vergroten.
De eenmalige extra bijdrage voor de aanloopkosten komt bovenop de exploitatiesubsidie voor de tweede helft van 2016. B en W zullen in de aanloopfase nauwlettend de vinger aan de pols houden.
Bron: Groninger Gezinsbode, Marc Jansen op 10-02-2016
Nieuwsblad v/h Noorden van 2-juni-1980: Actiegroep bezet Groninger bioscoop

Overige betrokkenen

PersoonRollenPeriode
Jan StelmaOrganisator
Jan Stelma
Organisator

Afbeeldingen

Grand Theatre : pand voorkantbestandGrand Theatre : foto exterieurGrand Theatre: foto voorzijdeRave-On : optreden, kijkje in de zaal met publiek in het pas gekraakte Grand Theatre in Groningen. Achteraan links geluidman Hans Konnemanaffiche Euroslag Noorderslag 1997 <br/>Ontwerpburo Elzo Smid plus <br/>Stichting Noorderslag <br/>10-11 januari 1997 <br/>concertaffiche <br/>De OosterpoortEuroslag 1997 : afficheEuroslag Noorderslag 1998 : afficheaffiche Euroslag 1998 <br/>Elzo Smid <br/>Stichting Noorderslag <br/>9 januari 1998 <br/>concertaffiche <br/>De Oosterpoortaffiche Eurosonic 1999 <br/>Elzo Smid <br/>Stichting Noorderslag <br/>8 januari 1999 <br/>concertaffiche <br/>De Oosterpoort <br/>eerste editie van het festival onder de naam <br/>EurosonicAfficheEurosonic 2014 : pianist zanger Benjamin Clementine tijdens een optreden in het Grand Theatre (bovenzaal)Grand Theatre : informatie mbt. faillisementGrand Theatre : screenshot van de voorpagina website Grand TheatreRave-On : aankondiging optreden van o.a. Rave-On aan de buitenwand van het Grand Theatre